Ex

Ex. Ik heb een ex.

Een paar weken geleden had ik ontzettend het gevoel dat mijn ex en ik de strijd van de laatste maanden van ons huwelijk in alle hevigheid opnieuw aan het voeren waren. Ik had het idee dat ze onredelijke dingen van mij vroeg. Ik vond dat op ze soms erg bot tegen mij deed en had het gevoel dat ze me behandelde als een kind. Terug in het rollenpatroon van ons huwelijk…

En toen was voor mij de maat vol. Ik was het helemaal zat en besloot ik alle contact met haar te verbreken. En ik eiste dit ook van mijn ouders.

ExIk beantwoordde haar mail niet meer en ik stopte de alimentatie. Ik wilde mijn ex in een isolement dwingen. Zodat ze mij niet meer direct of indirect kon lastigvallen…

Op Facebook kreeg ik zowel steun als kritiek. Beide waren welkom. De steun was meer persoonlijk van aard, de kritiek ging over mijn manier van doen, hoe ik mijn ex zag, wat mijn eigen rol in deze relatie was. ‘k Had er zelf ook een mening over: Mijn gedrag was niet congruent met wie ik wilde zijn en wat ik wilde uitstralen. Ik wilde leven met liefde als uitgangspunt. Het werd tijd om te onderzoeken waarom ik last had van wat mijn ex en wat zij zei of deed…

De afgelopen jaren zijn voor mij één groot veranderingsproces geweest. Ik heb geleerd los te laten. Ik ben sterker en volwassener geworden. En hoewel ik weet dat ik echt ben veranderd, voelde ik me met mijn ex telkens in ons oude rollenpatroon teruggeduwd. Hoe kon ik me daar los van maken?

Tijdens een trancedans kwam het allemaal samen. Het thema van de trancedans was “verbinding”. Verschillende vragen passeerden tijdens het dansen: “Kun je haar met andere ogen zien?”, “Kun je misschien wat meer respect opbrengen voor die vrouw? Ze is immers de moeder van je kinderen!,  “Wat zou liefde doen?”

Wat zou liefde doen…? Ik wilde een nieuwe verbinding op basis van gelijkwaardigheid en verder wilde ik haar, mijn ex, alleen maar omhelzen…

Een paar dagen later volgde er een diep en verhelderend gesprek met haar. Mijn ex bleek niet te zijn veranderd, maar mijn gedachten en mijn gevoelens over haar waren ontdaan van alle negatieve lading…

En ik heb nu niet mijn ex uit mijn leven gebannen, zoals ik van plan was, maar wel het woord “ex”: Mijn ex heet vanaf nu weer gewoon Mary-Ann.

Aanmoediging

Tijdens het voorbereiden van onze vakantie naar Turkije had ik het al gezien: In Ölüdeniz was veel te doen. En één van de dingen die je er kon doen was paragliden. Lang geleden wilde ik dat al graag een keer doen, maar het kwam er niet van…

Toen ik voor het eerst van mijn leven paragliders zag, in de Franse Alpen, leek het me gaaf om te kunnen zweven. Zo vrij als een vogel.

Zeker de eerste vakanties in Frankrijk was mijn vakantiebudget niet toereikend voor zo’n dure activiteit. Later zijn we eens op zoek gegaan naar een plek om te springen. Na een lange autorit bleek juist die dag Maria-Tenhemelopneming te worden gevierd, waardoor er helemaal niets te doen was in de Alpen. De kabelbanen stonden stil en er werd niet gevlogen…

Weer later had ik net een kind. En er kwamen nog kinderen bij. De wens om ooit te zweven werd onderdrukt door de overtuiging dat een goede vader verantwoordelijkheid neemt voor zijn kinderen. Die zouden zich zonder hem niet kunnen redden…

In Peru, nu 4 jaar geleden, zag ik condors zweven op de thermiek boven de Colca Canyon. Ik dacht er opnieuw aan hoe mooi het zou zijn om zelf vleugels te hebben.

Enfin, dit jaar, deze vakantie, waren we in Turkije. We zouden 8 dagen in Ölüdeniz verblijven. Meteen bij aankomst in het hotel zag ik al de paragliders zweven boven strand en zee. Er begon opnieuw iets te kriebelen… maar ik schudde het idee van me af. Te duur, te gevaarlijk. Vervolgens zag ik elke dag tientallen, nee, honderden paragliders cirkelen, hoog boven me in de lucht. Ik zag ze langzaam naar beneden glijden. Ook zag ik verschillende landingen. En mensen met een enorme grijns op hun gezicht.

Vijf dagen gingen voorbij. Ik was aan het wikken en wegen… Als elke dag honderden paragliders in het diepe sprongen en weer veilig landden, dan kon het nooit ècht gevaarlijk zijn. En geld was er nu ook… Wat hield me dan tegen?

Op de zesde dag, toen ik al bijna had besloten dat ik toch niet per se hoefde te zweven en ook al bijna durfde toe te geven dat ik misschien wel een klein beetje bang was, las ik een berichtje op Twitter. Voor de duidelijkheid: Ik was inmiddels behoorlijk chagrijnig over mijn eigen besluiteloosheid. Het Twitter-bericht verwees naar een blog van Eugène van den Hemel, getiteld “Jonathan Livingston Seagull & Jij”.

De laatste alinea van deze blog post luidde: “Volmaaktheid, geluk, liefde, plezier, en ook jij kennen geen getal en hebben geen grenzen. Sla je vleugels uit, vlieg! Vlieg en doe de hartelijke groeten aan Jonathan, immers hij, dat besef je nu, kan iedere aanmoediging gebruiken.”

Het was precies de aanmoediging die ik nodig had, op precies het juiste moment!

Schilderworkshop Paul Klee (1)

Op een zaterdagochtend, toen het huis verder stil was, vertrokken dochter Eva (13) en ik naar de schilderworkshop “Paul Klee” van KNOCKaRT.

Het gezelschap was klein maar gezellig. Naast cursusleidster Mieke, Eva en mij waren er nog twee leuke cursisten, Anette en Gerla.

“Een lijn is een punt die uit wandelen gaat” – Paul Klee

De workshop begon meteen al anders dan andere workshops: In plaats van een voorstelrondje mochten we om beurten elkaars portret tekenen. Uitgangspunt hierbij was dat de viltstift niet van het papier opgetild mocht worden totdat het portret klaar was. Een portret uit één lijn dus.

 

Daarna gaf Mieke ons een inleiding op Paul Klee. Wie was hij, wanneer leefde hij en wat deed hij? In een tijd dat de fotografie in opkomst was, moesten kunstenaars op zoek naar nieuwe manieren om de schilderkunst bestaansrecht te geven. Klee liet zich onder andere beïnvloeden door etnografische (primitieve) kunst en kindertekeningen.

“Kunst geeft niet het zichtbare weer, maar (kunst) maakt zichtbaar” – Paul Klee

Deze uitspraak van Paul Klee leidde al snel tot een diepgaande filosofische discussie. Wat maakt kunst dan zichtbaar? De droomwereld van de kunstenaar? Zijn gedachten, zijn gevoel?

Ook bij het bestuderen van kindertekeningen werd de vraag opgeworpen in hoeverre je als volwassene nog terug kunt naar de onbevangen staat waarin je als kind verkeerde. Wat moet je afleren en loslaten om weer als een kind te kunnen schilderen?

Voor mij een heel interessant thema. In “De Stem van Heelheid” van Don Miguel Ruiz las ik in de dagen voor de workshop: “Als klein kind zijn we volkomen authentiek. We doen nooit alsof we iets zijn wat we niet zijn. […] Dit is onze ware natuur voordat we leren spreken.”

En ik had juist de dag voor de schilderworkshop een andere workshop gedaan: De Sjamanistische Dood, level 2. Bij die workshop werden de deelnemers meegenomen op een soort trancereis, waarbij “loslaten” één van de doelen was. Daarbij verschenen – vanuit het onderbewuste? – schitterende beelden…

Dit gaf me niet alleen veel inspiratie voor het schilderen. Nu, achteraf, begrijp ik ook veel beter het grafschrift van Klee: “In het aardse leven ben ik niet te begrijpen, want ik woon net zo graag bij de doden als bij de nog niet geborenen. Een beetje dichterbij het hart van de schepping dan de meeste mensen, maar nog lang niet dichtbij genoeg.”

Meer over Paul Klee op Wikipedia.

 

Ik kies voor Liefde

Onder het kopje Waarom? schrijf ik:

“Vlak voor Kerst 2011 heb ik besloten dat ik mijn leven vanuit liefde wil leven. Liefde als uitgangspunt bij elke gedachte, bij elk gevoel, bij elk gesproken woord en bij elke handeling. Dit leidt voor mij onder andere tot een hernieuwde zoektocht naar mijn werkelijke passies. Tegelijkertijd wil ik, meer dan ooit, uiting geven aan wie ik ben.”

Een dag na de val van het Kabinet op 22 april 2012 startten Anne-Kee Deelen en Suzanne Unck een nieuwe groep op Facebook met de naam “Ik kies voor Liefde“. Nu, ruim een week later, heeft deze groep al bijna 1000 leden!

Met de groep willen we een signaal afgeven aan de leiders van dit land. We willen dat Nederland wordt geregeerd door mensen die keuzes maken vanuit liefde in plaats van angst. Liefde voor het land, voor elkaar en voor de natuur.

Voor mij is het vanzelfsprekend dat ik meedoe. Sluit jij je ook aan? Ik kies voor liefde!

Sjamanistische Dood, level 2

Ik peddelde rustig in een bootje over de rivier – de rivier van het leven…

Tot de dood mij riep en ik als een gek tegen de stroom in moest peddelen, om mijn leven te redden, om tijd te winnen, om van alles en iedereen afscheid te kunnen nemen…

 

“Nodig om de beurt iedereen uit in je boot… Iedereen waarvan je nog afscheid wilt nemen of waarmee je nog iets hebt uit te praten, want straks kan het niet meer…”, zo luidde de opdracht.

Ik nodigde stuk voor stuk alle mensen die mij dierbaar waren uit. Soms moest ik zoeken in de uithoeken van mijn geheugen, soms verschenen de beelden vanzelf… Mijn vrouw, mijn kinderen, mijn ouders… Andere familieleden, vrienden, mensen die vroeger mijn vrienden waren, enkele lieve vriendinnen… Ik zag hun gezichten haast tastbaar voor me. Sprak met ze. Voelde heftige emoties…

Toen was het tijd om te gaan… De laatste aardse banden werden verbroken, er klonk een hemels lied en daarna werd het rustig… In de stilte die er toen was zag ik slechts één beeld… een vlinder.

Sjamanistische Dood, level 1

Vorig jaar, tijdens het Eigentijds Festival, werd mijn aandacht getrokken door een workshop genaamd “De Sjamanistische Dood, level 1”. De dood, dat klonk spannend, en ook wel enigszins alarmerend… In de omschrijving, in het programmaboek, las ik: “Krachtig transformatieritueel om je leven te veranderen en/of te verdiepen.”

Om verschillende redenen wilde ik dit ritueel ook ondergaan. Ik was nieuwsgierig en wilde weten hoe ik dit ritueel kon relateren aan andere transformatieprocessen, zoals ik die kende uit bijvoorbeeld NLP en de neuro-semantiek. Ik vond het spannend om een spirituele wereld in te gaan die me volkomen onbekend was, anders dan bijvoorbeeld die van het christendom en het boeddhisme. Maar bovenal wilde ik “veranderen”…

In vroeger tijden werd het ritueel gebruikt om een leerling-sjamaan in te wijden. De sjamaan moest vrij zijn van alles wat hem in zijn werk zou kunnen beperken. Hij moest dus zijn belemmerende overtuigingen loslaten, niet onzeker of hoogmoedig zijn, niet bang zijn en geen verwachtingen hebben. Ook moest hij familie- en vriendschapsbanden verbreken, als deze hem bij zijn werk konden hinderen.

Tijdens het ritueel, waarbij ik als deelnemer geheel onder een deken lag, werd getrommeld en gezongen. In de volledige duisternis werd ik meegenomen op een trip, waarbij verschillende totemdieren verschenen en delen van mijn lichaam weg vraten. Elk lichaamsdeel stond daarbij tevens  symbool voor iets anders. Zo stonden de hersenen onder andere voor niet dienende, negatieve gedachten, de ogen voor verkeerde zienswijzen of het lopen met oogkleppen op, het hart voor liefdesverdriet en teleurstellingen, etc.

Ik had besloten me volledig over te geven aan het ritueel. Hierdoor is het een zeer intense ervaring geworden, waarbij ik mijn tranen de vrije loop heb gelaten… Op een bepaald moment was er niet meer van mij over dan een skelet. Dat was het meest bevrijdende moment dat ik tot dan toe had meegemaakt: Er was niets meer, ik kon niets meer en hoefde dus ook niets meer. Geen verantwoordelijkheden, geen verplichtingen. Heerlijk!

Daarna volgde nog een mooi inzicht. Als ik mij van mijn skelet kon verplaatsen in de waarnemer van dat skelet, wie was ik dan werkelijk?

Loslaten en lichtheid

In een ver verleden dacht ik: Als ooit sterf, dan ben ik overal van af, dan stopt het lijden en dan krijg ik een mooi plekje in de hemel. Daarna heb ik in enkele jaren tijd een compleet veranderingsproces ondergaan en verdween het lijden vanzelf…

Toch bleef het idee van een ultiem licht en zorgeloos leven me trekken. Dat was de reden dat ik er uiteindelijk voor koos om te gaan opruimen. Letterlijk opruimen, in huis en in ons (te kleine) schuurtje, en ook in meer overdrachtelijke zin: Ik wilde gewicht verliezen, oude patronen achterlaten, relaties die alleen maar energie kosten verbreken, oude pijn en verdriet loslaten…

Ik wilde lichtheid in al zijn facetten. Als je lang en ver wilt reizen neem je geen overbodige ballast mee.

Geluk is een kwestie van betekenis

Wat is geluk?

De één wordt gelukkig als hij de hoofdprijs wint in de loterij. De ander wordt gelukkig als ze een nieuwe baan heeft gevonden. Weer een ander voelt intens geluk bij de geboorte van haar kind. Ook kleinere gebeurtenissen kunnen leiden tot het ervaren van een gevoel van geluk, zoals de eerste krokussen die hun knoppen openen, de geur van versgebakken brood bij de bakker, of de spontane gedachte aan een geliefde…

Maar… een bepaalde gebeurtenis of gedachte kan bij de één een gevoel van geluk oproepen, terwijl dezelfde gebeurtenis of gedachte bij een ander juist het tegengestelde gevoel oproept. Als jij de postcodeloterij wint, wordt je buurman misschien wel jaloers en ongelukkig omdat hij geen lot had gekocht.

Ook kan eenzelfde gebeurtenis bij dezelfde persoon de ene keer leiden tot geluk en de andere keer tot een miserabel gevoel. De gedachte aan dezelfde geliefde kan je verdrietig en eenzaam maken als deze geliefde er net met een ander vandoor is gegaan…

Hoewel externe gebeurtenissen en spontane gedachten dus de aanleiding kunnen zijn voor het ervaren van geluk, schuilt het geheim van gelukkig zijn voornamelijk in onze interne belevingswereld: Geluk is een gemoedstoestand, een “staat van zijn”.

Hoofd of hart?

  • “Geluk wordt bepaald door de manier waarop je betekenis geeft en speelt zich dus af in je hoofd.”
  • “Geluk voel je in je hart en in je buik.”
  • “Geluk wordt in de hersenen geproduceerd door endorfines.”

Elk van deze uitspraken is waar…

Externe gebeurtenissen worden door de hersenen gefilterd. De hersenen laten informatie weg, ze vervormen en ze generaliseren. Uiteindelijk wordt er een interne voorstelling gemaakt van de gebeurtenis. Al deze interne voorstellingen tezamen vormen een “kaart van de werkelijkheid”.

Maar is jouw kaart gelijk aan de werkelijkheid? Nee, de kaart is alleen voor jou waar en bepaalt hoe jij betekenis geeft. En dat bepaalt weer je stemmingen en je gedrag, en heeft zelfs invloed op je fysieke toestand. En via zogeheten feedbacklussen wordt de informatie over je fysieke toestand en je stemming teruggekoppeld naar de hersenen.

Omdat de processen in de hersenen en in de rest van het lichaam nauw met elkaar verweven zijn, is misschien niet altijd duidelijk wat er eerder was: Het blije gevoel in je hart of de stemming in je hoofd. Wat wel duidelijk is, is dat jouw manier van betekenis geven sterk van invloed is op hoe je informatie filtert, bij het vormen van de kaart, en later op de aansturing van je stemming en je gedrag. Jouw manier van betekenis geven bepaalt dus (mede) hoe gelukkig je je voelt.

Veranderen

Als iemand vaker of langduriger gelukkig wil zijn dan nu het geval is, of als die persoon duurzaam gelukkig wil zijn, zal er iets moeten veranderen.

Veel mensen zoeken de oplossing buiten zichzelf. Ze proberen bijvoorbeeld meer geluksmomenten te vinden, geluk te “kopen” door zichzelf te verwennen met een paar nieuwe schoenen of een doos chocolade, of geluk af te dwingen door een wens de kosmos in te sturen. Dat laatste lijkt misschien spiritueel, maar gaat volgens mij nog steeds over het consumeren van geluk. Als het geluksmoment weer voorbij is, komt de onvrede en het verlangen naar een volgend geluksmoment net zo snel weer terug. Je wordt als het ware afhankelijk van je externe (bron van) geluk.

Echt geluk zit vanbinnen. Als je blijvend gelukkig wilt zijn, dan zul je je manier van betekenis geven moeten transformeren. Veroorzaakt die file vooral irritatie, of gebruik je de extra reistijd om een audioboek te luisteren? Als je een doel niet haalt, zie je dit dan als mislukking, of als nuttige feedback om het een volgende keer anders te doen? Als je een moeilijke opdracht te doen krijgt, zie je dit dan als een straf, of als een kans om een nieuwe vaardigheid te ontwikkelen?

Schildercursus: Schilder een gedicht

Bij de achtste schilderles kregen we een wat vrijere opdracht dan de vorige lessen. Bij de eerste zeven lessen was het telkens de bedoeling om iets te maken in de stijl van een bepaalde kunstenaar. Deze keer kregen we een gedicht van Lucebert aangereikt.

“Klee”

in het verheugde venster geuren de gekleurde vruchten van de dingen

in rust geuren de huid het hart geuren de ogen en mond

het hart kust zijn venster

de huid ontsluit zich

de ogen kijken naar buiten

waar de mond wuift naar boven

overal bloeien de mensen wuivende bloemen geurige huizen

zij evenaren de aarde

zij vliegen in ronde en gebogen vruchten door het hoge hoofd van de lucht

zuchten als de huiverende watervallen zij zingen

in spiegelgladde cirkels

zo ontwiklen zij de wereld:

de brandende draad van de geurende aarde loopt langs het gekleurde raam van de mensen

Hoewel we ook zelf een gedicht mochten uitzoeken, vond ik in dit gedicht voldoende aanknopingspunten om een eigen schilderij uit te kunnen creëren. In feite riep elke dichtregel zijn eigen beeld op.

Bloeiende mensen wuivendeIk dacht aan een vaas met ogen, monden en neuzen op steeltjes. En aan appels, bananen en mandarijnen met mensjes erin, vliegend boven de huizen. En aan een lavastroom.

Uiteindelijk koos ik voor de woorden: “bloeien de mensen wuivende”, waarvan ik “bloeiende mensen wuivende” maakte.

De titel van het gedicht, Klee, werd ons overigens pas na afloop van de les onthuld.

 

Doen is kunnen

“If you hear a voice within you say „you cannot paint“, then by all means paint and that voice will be silenced.”

Met deze quote van Vincent van Gogh leidde docente Heidi de biodanza-avond in. De workshop had als thema “creativiteit”.

Creativiteit, het vermogen om te creëren, zit in iedereen. Als een kind gezond ter wereld komt, beschikt het over een aangeboren dosis creativiteit. Dat is nodig om te kunnen overleven, te ontdekken en te leren. Maar het kan zijn dat het kind op een bepaald moment in zijn leven wordt geremd in zijn creativiteit. Misschien willen zijn ouders of leraren dat het zich aan hun regels houdt en netjes binnen de bestaande kaders blijft. Binnen de lijntjes kleuren. Netjes in de rij lopen. “Een stoel heeft vier poten.” “Doe nou maar gewoon, dan doe je al gek genoeg.”

Ik heb zelf meer dan genoeg van dit soort opmerkingen te verduren gekregen. Soms waren de opmerkingen terecht, bijvoorbeeld wanneer mijn eigen veiligheid in het geding was. Maar vaker was het de onzekerheid van mijn ouders, of een bepaald ideaalbeeld dat onderwijzers voor zichzelf hadden en waaraan vervolgens de hele wereld – en ik dus ook – moest voldoen.

Veel mensen zijn gedurende hun leven het contact met hun eigen creativiteit in meer of mindere mate kwijtgeraakt. De opmerkingen en correcties van de opvoeders hebben zich als overtuigingen in hun hoofd vastgezet, waardoor men ze nu voor waar aanneemt.

Het goede nieuws is: Het zijn maar overtuigingen! De creativiteit is er nog steeds!

Van alle manieren om de creativiteit opnieuw te laten stromen is biodanza er één.

Tijdens deze workshop werden we uitgedaagd om onze creativiteit in te zetten tijdens het dansen – individueel of in contact met elkaar. En als we soms niet wisten wat we moesten doen of hoe we moesten bewegen, dan konden we altijd gewoon maar beginnen en ons laten leiden door de muziek.

Muziek haalt je uit je hoofd en brengt je bij je gevoel. Hierdoor verdwijnen de belemmerende overtuigingen naar de achtergrond en komt de creativiteit vanzelf boven borrelen. En als je eenmaal in beweging bent, gaat elke volgende beweging bovendien steeds gemakkelijker.

Doen is kunnen. Het begint allemaal bij de eerste stap.