Schilderworkshop Paul Klee (1)

Op een zaterdagochtend, toen het huis verder stil was, vertrokken dochter Eva (13) en ik naar de schilderworkshop “Paul Klee” van KNOCKaRT.

Het gezelschap was klein maar gezellig. Naast cursusleidster Mieke, Eva en mij waren er nog twee leuke cursisten, Anette en Gerla.

“Een lijn is een punt die uit wandelen gaat” – Paul Klee

De workshop begon meteen al anders dan andere workshops: In plaats van een voorstelrondje mochten we om beurten elkaars portret tekenen. Uitgangspunt hierbij was dat de viltstift niet van het papier opgetild mocht worden totdat het portret klaar was. Een portret uit één lijn dus.

 

Daarna gaf Mieke ons een inleiding op Paul Klee. Wie was hij, wanneer leefde hij en wat deed hij? In een tijd dat de fotografie in opkomst was, moesten kunstenaars op zoek naar nieuwe manieren om de schilderkunst bestaansrecht te geven. Klee liet zich onder andere beïnvloeden door etnografische (primitieve) kunst en kindertekeningen.

“Kunst geeft niet het zichtbare weer, maar (kunst) maakt zichtbaar” – Paul Klee

Deze uitspraak van Paul Klee leidde al snel tot een diepgaande filosofische discussie. Wat maakt kunst dan zichtbaar? De droomwereld van de kunstenaar? Zijn gedachten, zijn gevoel?

Ook bij het bestuderen van kindertekeningen werd de vraag opgeworpen in hoeverre je als volwassene nog terug kunt naar de onbevangen staat waarin je als kind verkeerde. Wat moet je afleren en loslaten om weer als een kind te kunnen schilderen?

Voor mij een heel interessant thema. In “De Stem van Heelheid” van Don Miguel Ruiz las ik in de dagen voor de workshop: “Als klein kind zijn we volkomen authentiek. We doen nooit alsof we iets zijn wat we niet zijn. […] Dit is onze ware natuur voordat we leren spreken.”

En ik had juist de dag voor de schilderworkshop een andere workshop gedaan: De Sjamanistische Dood, level 2. Bij die workshop werden de deelnemers meegenomen op een soort trancereis, waarbij “loslaten” één van de doelen was. Daarbij verschenen – vanuit het onderbewuste? – schitterende beelden…

Dit gaf me niet alleen veel inspiratie voor het schilderen. Nu, achteraf, begrijp ik ook veel beter het grafschrift van Klee: “In het aardse leven ben ik niet te begrijpen, want ik woon net zo graag bij de doden als bij de nog niet geborenen. Een beetje dichterbij het hart van de schepping dan de meeste mensen, maar nog lang niet dichtbij genoeg.”

Meer over Paul Klee op Wikipedia.

 

Schildercursus: Schilder een gedicht

Bij de achtste schilderles kregen we een wat vrijere opdracht dan de vorige lessen. Bij de eerste zeven lessen was het telkens de bedoeling om iets te maken in de stijl van een bepaalde kunstenaar. Deze keer kregen we een gedicht van Lucebert aangereikt.

“Klee”

in het verheugde venster geuren de gekleurde vruchten van de dingen

in rust geuren de huid het hart geuren de ogen en mond

het hart kust zijn venster

de huid ontsluit zich

de ogen kijken naar buiten

waar de mond wuift naar boven

overal bloeien de mensen wuivende bloemen geurige huizen

zij evenaren de aarde

zij vliegen in ronde en gebogen vruchten door het hoge hoofd van de lucht

zuchten als de huiverende watervallen zij zingen

in spiegelgladde cirkels

zo ontwiklen zij de wereld:

de brandende draad van de geurende aarde loopt langs het gekleurde raam van de mensen

Hoewel we ook zelf een gedicht mochten uitzoeken, vond ik in dit gedicht voldoende aanknopingspunten om een eigen schilderij uit te kunnen creëren. In feite riep elke dichtregel zijn eigen beeld op.

Bloeiende mensen wuivendeIk dacht aan een vaas met ogen, monden en neuzen op steeltjes. En aan appels, bananen en mandarijnen met mensjes erin, vliegend boven de huizen. En aan een lavastroom.

Uiteindelijk koos ik voor de woorden: “bloeien de mensen wuivende”, waarvan ik “bloeiende mensen wuivende” maakte.

De titel van het gedicht, Klee, werd ons overigens pas na afloop van de les onthuld.

 

Schildercursus: Cy Twombly

Voor het vijfde deel van de schildercursus “Ontdek je eigen beeldtaal” kregen we vooraf de opdracht om de biografie en het werk van Cy Twombly te bekijken. Vooral het werk uit de allerlaatste jaren spreekt mij aan, omdat veel meer kleur en diepte bevat dan de eerste jaren. Toch kan ik ook de schoonheid van sommige eerdere werken wel waarderen, zoals “Untitled, 1968/1971″, Hero and Leander (To Christopher Marlowe) [Rome], 1985” en het vierluik “Quattro stagioni”. Ik ga daarbij af op de relatief kleine foto’s op de website en begrijp dat de schilderijen in werkelijkheid kolossale afmetingen hebben.

De meningen lopen uiteenDe schilderles zelf begon met uitleg van Mieke. Daarna mochten we in 5 of 6 steekwoorden per cursist onze mening geven over Cy Twombly en zijn schilderijen. Dit resulteerde in een bord vol post-its, met teksten als gekrabbel, kras, onbegrip, huh?, saai, vlekken, knoeien, maar ook woorden als wow!, mooi, groei en inspirerend.

 

Na de uitleg konden we zelf aan de slag. Mieke adviseerde ons om eerst op papier te oefenen met schrijven met  verf. Dit resulteerde in de volgende twee schilderijen:

Bloesem - Acryl op papier  Aorta - Acryl op papier

Tot slot mochten we deze les voor ’t eerst tijdens de cursus op canvas schilderen. De opdracht die we meekregen was “Geheime boodschap”. Ik heb eerst een achtergrond ingekleurd, ben er daarna horizontaal een keer overheen gegaan en tot slot nog een keer verticaal, met een plamuurmes.

Geheime boodschap - Acryl op canvas

Karin Winters noemt dit werk “Blauw”, vanwege de geheime boodschap. Wie ontdekt iets anders?

‘k Heb zelf genoten van het schilderproces en vond het erg leuk om in nagenoeg hetzelfde hoge tempo als de les hiervoor met “echte verf” te werken. Ik ging met een voldaan gevoel naar huis!

 

Werk van Cy Twombly is nog tot eind april te zien in BOZAR in Brussel.