Pijnbestrijding

Ik ben niet bang voor aanslagen of geweld, of een aanstaande derde wereldoorlog.

Ik leef mee met degenen die geraakt zijn door de aanslagen in Parijs, net zoals ik meeleef met de nabestaanden van het neergestorte Russische vliegtuig in de Sinaï, net zoals ik meeleef met de burgerslachtoffers in Syrië en Irak.

Ook voel compassie voor de daders. Niet dat ik hun gedrag wil goedpraten, maar ergens in hun leven moet er ook iets zijn misgegaan waardoor ze tot deze keuzes zijn gekomen.

Waar ik me zorgen over maak, is hoe de aanslagen in de media worden gebruikt. Ik heb de indruk dat het publiek een collectief trauma wordt aangepraat, waarvan de sporen nog lang zichtbaar zullen zijn.

Waar ik me zorgen zorgen over maak, is de manier waarop regeringsleiders reageren door geweld met geweld te beantwoorden. Dit zal alleen maar tot meer geweld leiden.

Waar ik me zorgen over maak is dat de aanslagen worden gebruikt om extra bevoegdheden toe te kennen aan inlichtingendiensten, waardoor onze vrijheid (nog) verder wordt beperkt.

Waar ik me zorgen over maak is een verdere verharding en polarisatie van onze maatschappij. Ook hier zal uitsluiting van sommige mede-Nederlanders uiteindelijk leiden tot meer uitzichtloosheid en geweld.

En tegelijkertijd zie ik verbondenheid en verbroedering ontstaan, mensen die elkaar steunen. Ik zie statistieken voorbijkomen waaruit blijkt dat er in West-Europa sinds de jaren ’90 niet zo weinig dodelijke slachtoffers zijn gevallen bij aanslagen als de laatste 10-20 jaar. Ik zie mooie initiatieven van mensen die zich inzetten voor vluchtelingen.Ik zie berichten voorbijkomen die oproepen tot meer Liefde.

En ik neig ernaar te geloven dat de mens in de kern goed is, liefde is.

Laten we pijn bestrijden door lief te hebben. In de eerste plaats onszelf. En als dat lukt, onze naasten. En als dat lukt, ook onze vermeende vijanden.

<3

Deep Impact

Is het geoorloofd dat een ouder zijn of haar kind slaat? Moet ik me schamen dat ik in mijn vader me sloeg toen ik klein was? Moet ik er nu over zwijgen, om mijn ouders te beschermen?

Hier komt de boeman

Vandaag heb ik deelgenomen aan een familieopstelling. Uit een korte analyse van het probleem dat ik inbracht bleek dat ik moeite heb met grenzen stellen.

“Is er ooit, in je kindertijd, in je jeugd iemand duidelijk over je grenzen gegaan?”

Ik hoefde niet lang na te denken. “Ja, mijn vader. Hij sloeg me.”

In de opstelling plaatste ik mijn vader – gespeeld door een andere deelnemer – in de ruimte, op een plek zo ver mogelijk van mij vandaan. Mijn vader was bijna nooit thuis. En als hij er wel was,  was hij meestal ook niet echt aanwezig. Ik kreeg de opdracht mijn vader te vragen om dichterbij te komen. En “stop” te roepen zodra ik merkte dat mijn gevoel veranderde.

“Papa, wil je dichterbij komen?”

Mijn vader kwam dichterbij. Ik vond het spannend, maar zei niks. Nadat mijn vader een paar stappen in mijn richting had gezet voelde ik mijn buik verkrampen.

“Stop!”

Ik voelde angst voor mijn vader! Na zoveel jaren zag ik ‘m nog steeds dreigend op me afkomen…

Ik kwam weer tot mezelf. En opnieuw moest ik mijn vader dichterbij roepen. Nadat hij een paar stappen had gezet, veranderde mijn gevoel opnieuw. Weer voelde ik angst opkomen, dus ik riep stop. Ik hoopte dat mijn gevoel anders zou zijn. Dat zijn intenties anders zouden zijn. Maar zo kon ik hem niet zien. Tranen liepen inmiddels over mijn wangen…

Voor de derde keer moest ik mijn vader dichterbij roepen. Na enkele stappen veranderde mijn gevoel opnieuw. En weer riep ik stop. Mijn vader was nu zo dicht genaderd dat ik – nog steeds op veilige afstand – emotie van zijn gezicht kon lezen. Wat betekende dit? Ik merkte dat ik gezien wilde worden, dat ik naar liefde verlangde. Maar meteen was daar wéér die angst…

In plaats van mezelf te laten zien, maakte ik me klein. Kroop ik weg. Hield ik mijn adem in om maar niet teveel geluid te maken. Trok ik me terug.

En dit is alleen nog maar wat er gebeurde nadat de klappen al waren gevallen.

Impact

Nu, vandaag, ben ik bijna 44 jaar. Na jaren van bagatelliseren en vergoelijken ben ik er klaar mee. Ja, ik was als kind vast niet altijd een lieverdje. Maar ik was nog altijd een kind, godverdomme!

Ik zat met vragen als: Waarom laat ik anderen zo makkelijk over mijn grenzen gaan? Waarom durf ik niet meer van mezelf te laten zien? Waarom altijd twijfelen of ik het wel goed genoeg doe? Waarom durf ik nog steeds niet voor publiek te zingen? En waarom draaide ik verschrikt mijn hoofd af, toen mijn lief haar hand op mijn gezicht wilde leggen?

Vandaag kwam het antwoord. Of althans, een groot deel van het antwoord. Die klappen van toen hadden een veel grotere impact op mij en op mijn leven dan ik ooit voor mogelijk had gehouden! En niet alleen op mijn leven, maar ook op het leven van de mensen om mij heen.

Wens

Ik zou willen dat mensen, die van zichzelf weten dat ze niet in staat zijn zich te beheersen, zich drie keer bedenken voordat ze aan kinderen beginnen.

Van mijn vader verwacht ik niets. Eerdere gesprekken liepen uit op “dan had je ’t waarschijnlijk verdiend”, “dat ging vroeger nu eenmaal zo” en “vraag die en die en die, en ze zullen allemaal vertellen wat een goede man ik ben”.

Het enige dat ik ooit nodig had, was: “Ik zie je, en ik hou van je”.

Dat mag ik nu tegen mezelf zeggen…

Schilderworkshop Paul Klee (1)

Op een zaterdagochtend, toen het huis verder stil was, vertrokken dochter Eva (13) en ik naar de schilderworkshop “Paul Klee” van KNOCKaRT.

Het gezelschap was klein maar gezellig. Naast cursusleidster Mieke, Eva en mij waren er nog twee leuke cursisten, Anette en Gerla.

“Een lijn is een punt die uit wandelen gaat” – Paul Klee

De workshop begon meteen al anders dan andere workshops: In plaats van een voorstelrondje mochten we om beurten elkaars portret tekenen. Uitgangspunt hierbij was dat de viltstift niet van het papier opgetild mocht worden totdat het portret klaar was. Een portret uit één lijn dus.

 

Daarna gaf Mieke ons een inleiding op Paul Klee. Wie was hij, wanneer leefde hij en wat deed hij? In een tijd dat de fotografie in opkomst was, moesten kunstenaars op zoek naar nieuwe manieren om de schilderkunst bestaansrecht te geven. Klee liet zich onder andere beïnvloeden door etnografische (primitieve) kunst en kindertekeningen.

“Kunst geeft niet het zichtbare weer, maar (kunst) maakt zichtbaar” – Paul Klee

Deze uitspraak van Paul Klee leidde al snel tot een diepgaande filosofische discussie. Wat maakt kunst dan zichtbaar? De droomwereld van de kunstenaar? Zijn gedachten, zijn gevoel?

Ook bij het bestuderen van kindertekeningen werd de vraag opgeworpen in hoeverre je als volwassene nog terug kunt naar de onbevangen staat waarin je als kind verkeerde. Wat moet je afleren en loslaten om weer als een kind te kunnen schilderen?

Voor mij een heel interessant thema. In “De Stem van Heelheid” van Don Miguel Ruiz las ik in de dagen voor de workshop: “Als klein kind zijn we volkomen authentiek. We doen nooit alsof we iets zijn wat we niet zijn. […] Dit is onze ware natuur voordat we leren spreken.”

En ik had juist de dag voor de schilderworkshop een andere workshop gedaan: De Sjamanistische Dood, level 2. Bij die workshop werden de deelnemers meegenomen op een soort trancereis, waarbij “loslaten” één van de doelen was. Daarbij verschenen – vanuit het onderbewuste? – schitterende beelden…

Dit gaf me niet alleen veel inspiratie voor het schilderen. Nu, achteraf, begrijp ik ook veel beter het grafschrift van Klee: “In het aardse leven ben ik niet te begrijpen, want ik woon net zo graag bij de doden als bij de nog niet geborenen. Een beetje dichterbij het hart van de schepping dan de meeste mensen, maar nog lang niet dichtbij genoeg.”

Meer over Paul Klee op Wikipedia.

 

Ik kies voor Liefde

Onder het kopje Waarom? schrijf ik:

“Vlak voor Kerst 2011 heb ik besloten dat ik mijn leven vanuit liefde wil leven. Liefde als uitgangspunt bij elke gedachte, bij elk gevoel, bij elk gesproken woord en bij elke handeling. Dit leidt voor mij onder andere tot een hernieuwde zoektocht naar mijn werkelijke passies. Tegelijkertijd wil ik, meer dan ooit, uiting geven aan wie ik ben.”

Een dag na de val van het Kabinet op 22 april 2012 startten Anne-Kee Deelen en Suzanne Unck een nieuwe groep op Facebook met de naam “Ik kies voor Liefde“. Nu, ruim een week later, heeft deze groep al bijna 1000 leden!

Met de groep willen we een signaal afgeven aan de leiders van dit land. We willen dat Nederland wordt geregeerd door mensen die keuzes maken vanuit liefde in plaats van angst. Liefde voor het land, voor elkaar en voor de natuur.

Voor mij is het vanzelfsprekend dat ik meedoe. Sluit jij je ook aan? Ik kies voor liefde!

Sjamanistische Dood, level 2

Ik peddelde rustig in een bootje over de rivier – de rivier van het leven…

Tot de dood mij riep en ik als een gek tegen de stroom in moest peddelen, om mijn leven te redden, om tijd te winnen, om van alles en iedereen afscheid te kunnen nemen…

 

“Nodig om de beurt iedereen uit in je boot… Iedereen waarvan je nog afscheid wilt nemen of waarmee je nog iets hebt uit te praten, want straks kan het niet meer…”, zo luidde de opdracht.

Ik nodigde stuk voor stuk alle mensen die mij dierbaar waren uit. Soms moest ik zoeken in de uithoeken van mijn geheugen, soms verschenen de beelden vanzelf… Mijn vrouw, mijn kinderen, mijn ouders… Andere familieleden, vrienden, mensen die vroeger mijn vrienden waren, enkele lieve vriendinnen… Ik zag hun gezichten haast tastbaar voor me. Sprak met ze. Voelde heftige emoties…

Toen was het tijd om te gaan… De laatste aardse banden werden verbroken, er klonk een hemels lied en daarna werd het rustig… In de stilte die er toen was zag ik slechts één beeld… een vlinder.

Sjamanistische Dood, level 1

Vorig jaar, tijdens het Eigentijds Festival, werd mijn aandacht getrokken door een workshop genaamd “De Sjamanistische Dood, level 1”. De dood, dat klonk spannend, en ook wel enigszins alarmerend… In de omschrijving, in het programmaboek, las ik: “Krachtig transformatieritueel om je leven te veranderen en/of te verdiepen.”

Om verschillende redenen wilde ik dit ritueel ook ondergaan. Ik was nieuwsgierig en wilde weten hoe ik dit ritueel kon relateren aan andere transformatieprocessen, zoals ik die kende uit bijvoorbeeld NLP en de neuro-semantiek. Ik vond het spannend om een spirituele wereld in te gaan die me volkomen onbekend was, anders dan bijvoorbeeld die van het christendom en het boeddhisme. Maar bovenal wilde ik “veranderen”…

In vroeger tijden werd het ritueel gebruikt om een leerling-sjamaan in te wijden. De sjamaan moest vrij zijn van alles wat hem in zijn werk zou kunnen beperken. Hij moest dus zijn belemmerende overtuigingen loslaten, niet onzeker of hoogmoedig zijn, niet bang zijn en geen verwachtingen hebben. Ook moest hij familie- en vriendschapsbanden verbreken, als deze hem bij zijn werk konden hinderen.

Tijdens het ritueel, waarbij ik als deelnemer geheel onder een deken lag, werd getrommeld en gezongen. In de volledige duisternis werd ik meegenomen op een trip, waarbij verschillende totemdieren verschenen en delen van mijn lichaam weg vraten. Elk lichaamsdeel stond daarbij tevens  symbool voor iets anders. Zo stonden de hersenen onder andere voor niet dienende, negatieve gedachten, de ogen voor verkeerde zienswijzen of het lopen met oogkleppen op, het hart voor liefdesverdriet en teleurstellingen, etc.

Ik had besloten me volledig over te geven aan het ritueel. Hierdoor is het een zeer intense ervaring geworden, waarbij ik mijn tranen de vrije loop heb gelaten… Op een bepaald moment was er niet meer van mij over dan een skelet. Dat was het meest bevrijdende moment dat ik tot dan toe had meegemaakt: Er was niets meer, ik kon niets meer en hoefde dus ook niets meer. Geen verantwoordelijkheden, geen verplichtingen. Heerlijk!

Daarna volgde nog een mooi inzicht. Als ik mij van mijn skelet kon verplaatsen in de waarnemer van dat skelet, wie was ik dan werkelijk?

Loslaten en lichtheid

In een ver verleden dacht ik: Als ooit sterf, dan ben ik overal van af, dan stopt het lijden en dan krijg ik een mooi plekje in de hemel. Daarna heb ik in enkele jaren tijd een compleet veranderingsproces ondergaan en verdween het lijden vanzelf…

Toch bleef het idee van een ultiem licht en zorgeloos leven me trekken. Dat was de reden dat ik er uiteindelijk voor koos om te gaan opruimen. Letterlijk opruimen, in huis en in ons (te kleine) schuurtje, en ook in meer overdrachtelijke zin: Ik wilde gewicht verliezen, oude patronen achterlaten, relaties die alleen maar energie kosten verbreken, oude pijn en verdriet loslaten…

Ik wilde lichtheid in al zijn facetten. Als je lang en ver wilt reizen neem je geen overbodige ballast mee.

Geluk is een kwestie van betekenis

Wat is geluk?

De één wordt gelukkig als hij de hoofdprijs wint in de loterij. De ander wordt gelukkig als ze een nieuwe baan heeft gevonden. Weer een ander voelt intens geluk bij de geboorte van haar kind. Ook kleinere gebeurtenissen kunnen leiden tot het ervaren van een gevoel van geluk, zoals de eerste krokussen die hun knoppen openen, de geur van versgebakken brood bij de bakker, of de spontane gedachte aan een geliefde…

Maar… een bepaalde gebeurtenis of gedachte kan bij de één een gevoel van geluk oproepen, terwijl dezelfde gebeurtenis of gedachte bij een ander juist het tegengestelde gevoel oproept. Als jij de postcodeloterij wint, wordt je buurman misschien wel jaloers en ongelukkig omdat hij geen lot had gekocht.

Ook kan eenzelfde gebeurtenis bij dezelfde persoon de ene keer leiden tot geluk en de andere keer tot een miserabel gevoel. De gedachte aan dezelfde geliefde kan je verdrietig en eenzaam maken als deze geliefde er net met een ander vandoor is gegaan…

Hoewel externe gebeurtenissen en spontane gedachten dus de aanleiding kunnen zijn voor het ervaren van geluk, schuilt het geheim van gelukkig zijn voornamelijk in onze interne belevingswereld: Geluk is een gemoedstoestand, een “staat van zijn”.

Hoofd of hart?

  • “Geluk wordt bepaald door de manier waarop je betekenis geeft en speelt zich dus af in je hoofd.”
  • “Geluk voel je in je hart en in je buik.”
  • “Geluk wordt in de hersenen geproduceerd door endorfines.”

Elk van deze uitspraken is waar…

Externe gebeurtenissen worden door de hersenen gefilterd. De hersenen laten informatie weg, ze vervormen en ze generaliseren. Uiteindelijk wordt er een interne voorstelling gemaakt van de gebeurtenis. Al deze interne voorstellingen tezamen vormen een “kaart van de werkelijkheid”.

Maar is jouw kaart gelijk aan de werkelijkheid? Nee, de kaart is alleen voor jou waar en bepaalt hoe jij betekenis geeft. En dat bepaalt weer je stemmingen en je gedrag, en heeft zelfs invloed op je fysieke toestand. En via zogeheten feedbacklussen wordt de informatie over je fysieke toestand en je stemming teruggekoppeld naar de hersenen.

Omdat de processen in de hersenen en in de rest van het lichaam nauw met elkaar verweven zijn, is misschien niet altijd duidelijk wat er eerder was: Het blije gevoel in je hart of de stemming in je hoofd. Wat wel duidelijk is, is dat jouw manier van betekenis geven sterk van invloed is op hoe je informatie filtert, bij het vormen van de kaart, en later op de aansturing van je stemming en je gedrag. Jouw manier van betekenis geven bepaalt dus (mede) hoe gelukkig je je voelt.

Veranderen

Als iemand vaker of langduriger gelukkig wil zijn dan nu het geval is, of als die persoon duurzaam gelukkig wil zijn, zal er iets moeten veranderen.

Veel mensen zoeken de oplossing buiten zichzelf. Ze proberen bijvoorbeeld meer geluksmomenten te vinden, geluk te “kopen” door zichzelf te verwennen met een paar nieuwe schoenen of een doos chocolade, of geluk af te dwingen door een wens de kosmos in te sturen. Dat laatste lijkt misschien spiritueel, maar gaat volgens mij nog steeds over het consumeren van geluk. Als het geluksmoment weer voorbij is, komt de onvrede en het verlangen naar een volgend geluksmoment net zo snel weer terug. Je wordt als het ware afhankelijk van je externe (bron van) geluk.

Echt geluk zit vanbinnen. Als je blijvend gelukkig wilt zijn, dan zul je je manier van betekenis geven moeten transformeren. Veroorzaakt die file vooral irritatie, of gebruik je de extra reistijd om een audioboek te luisteren? Als je een doel niet haalt, zie je dit dan als mislukking, of als nuttige feedback om het een volgende keer anders te doen? Als je een moeilijke opdracht te doen krijgt, zie je dit dan als een straf, of als een kans om een nieuwe vaardigheid te ontwikkelen?